To karta, którą sama trzymam otwartą, zanim powiem modelowi „buduj”. Przelatujesz ją punkt po punkcie — nie po to, żeby usłyszeć, że pomysł jest dobry, tylko żeby znaleźć w nim dziury, póki nic jeszcze nie powstało.
1. Zanim zaczniesz — nastaw model na krytykę
- [ ] Powiedz wprost, że model ma się z tobą spierać, a nie przytakiwać — jego zadaniem jest znaleźć słabe punkty, nie pochwalić pomysł.
- [ ] Nie chcesz oklasków, chcesz dziur: „zagraj adwokata diabła i spróbuj mnie od tego odwieść”.
- [ ] Gdy model po chwili wraca do przytakiwania, przypomnij mu rolę — w tej rundzie krytyka to jego jedyne zadanie.
2. Trzy role rady perspektyw
Zamiast jednego głosu, który poproszony o krytykę i tak po chwili zmięknie, rozdzielam ocenę na trzy role. Każda patrzy na ten sam pomysł z innej strony.
Obrońca — najmocniejszy argument za pomysłem
- [ ] Co realnie zyskujesz, jeśli to zadziała?
- [ ] Co już dziś robisz w tej sprawie ręcznie i jak często?
- [ ] Który fragment pomysłu jest najmocniejszy — ten, którego broniłbyś do końca?
Krytyk od dziur — gdzie to się posypie
- [ ] Gdzie pomysł pęka najpierw? Które przypadki brzegowe go wywrócą?
- [ ] Co się stanie, jeśli zaufasz mu za bardzo i przestaniesz sprawdzać?
- [ ] Czego nie przewidziałeś w ferworze — co wypada poza założone kategorie?
Analityk dowodów — fakty kontra życzenia
- [ ] Co potwierdzają realne dane, a co jest tylko twoim życzeniem?
- [ ] Jak często naprawdę zdarzają się te trudne przypadki — to margines czy reguła?
- [ ] Czy każdy zarzut i każda pochwała opierają się na czymś sprawdzalnym?
3. Zasada: każdy punkt poparty czymś realnym
Odrzuć każdy głos, który mówi „to raczej nie zadziała”. Przyjmuj tylko „to nie zadziała, bo…” z konkretnym faktem albo przykładem. Bez tej zasady dostajesz miłe ogólniki, tyle że w trzech głosach.
4. Wyrok: buduj, przekształć albo porzuć
- [ ] Buduj (Go) — pomysł przeszedł przez krytykę i nadal stoi.
- [ ] Przekształć (Reshape) — rdzeń jest dobry, ale krytyk wskazał realną dziurę → popraw pomysł i puść go przez radę jeszcze raz.
- [ ] Porzuć (Kill) — słabe punkty sięgają fundamentu; zaoszczędź sobie tygodni budowania czegoś, co i tak by się nie obroniło.
5. Po „Go” — najmniejsza działająca wersja
- [ ] Nie rzucaj modelowi całego projektu naraz — rozbij go na kawałki.
- [ ] Zbuduj najpierw najmniejszą wersję, która realnie działa, a potem ją rozwijaj.
- [ ] Ustal z góry, jak model udowodni, że wynik działa — na prawdziwym przykładzie, nie na słowo (patrz artykuł: każ agentowi udowodnić, że działa).